جنگ احتمالی ایران: شوک انرژی و بحران بدهی جهانی

درگیری نظامی احتمالی با ایران، سناریویی است که مدت‌هاست در محافل استراتژیک و اقتصادی جهان مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. آنچه این بار این سناریو را از گذشته متمایز می‌کند، نه تنها ابعاد منطقه‌ای آن، بلکه پیامدهای گسترده و عمیق آن بر اقتصاد جهانی است. تحلیلگران برجسته، از جمله نشریه فارین افرز، هشدار می‌دهند که چنین جنگی می‌تواند به دو بحران همزمان دامن بزند: یک شوک انرژی بی‌سابقه و یک بحران بدهی جهانی.

شوک انرژی ناشی از درگیری در منطقه خلیج فارس، امری بدیهی و قابل پیش‌بینی است. تنگه هرمز، به عنوان گلوگاه اصلی عبور نفت و گاز جهان، در صورت بروز جنگ، به سرعت مختل خواهد شد. این اختلال، چه از طریق حملات مستقیم به زیرساخت‌های نفتی و گازی، چه از طریق مین‌گذاری یا حملات به کشتی‌های تجاری، می‌تواند منجر به کاهش چشمگیر عرضه جهانی انرژی شود. در نتیجه، قیمت نفت و گاز به سطوح بی‌سابقه‌ای افزایش خواهد یافت که به نوبه خود تورم را در سراسر جهان تشدید کرده و رشد اقتصادی را مختل خواهد کرد. اقتصادهای وابسته به واردات انرژی، به‌ویژه در اروپا و آسیا، بیشترین آسیب را خواهند دید.

اما ابعاد بحران فراتر از انرژی است. اقتصاد جهانی در حال حاضر با کوهی از بدهی‌ها، هم در بخش دولتی و هم در بخش خصوصی، دست و پنجه نرم می‌کند. سال‌ها سیاست‌های پولی انبساطی و هزینه‌های دولتی برای مقابله با بحران‌های مختلف، از جمله همه‌گیری کووید-۱۹، منجر به افزایش بی‌سابقه نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورها شده است. افزایش ناگهانی قیمت انرژی و تورم ناشی از آن، بانک‌های مرکزی را وادار به اتخاذ سیاست‌های انقباضی شدیدتر خواهد کرد که به معنای افزایش نرخ بهره است. این امر، هزینه استقراض را برای دولت‌ها و شرکت‌ها به شدت بالا برده و توانایی آنها برای بازپرداخت بدهی‌هایشان را به چالش می‌کشد.